معرفی ۷ تا از بهترین پروژه های لایه دوم اتریوم

لایه دوم اتریوم 💎 به عنوان راه‌ حلی برای مشکلات مقیاس‌ پذیری شبکه اصلی اتریوم توسعه یافته‌اند.

این پروژه‌ ها با انجام تراکنش‌ ها در خارج از زنجیره اصلی و ثبت نتایج در شبکه اتریوم، سرعت را افزایش داده و هزینه‌ ها را کاهش میدهند. در ادامه این مطلب انزل وب به معرفی بهترین و معتبرترین پروژه‌ های لایه دوم اتریوم میپردازیم.

بهترین توکن و پروژه های لایه دوم اتریوم

همانطور که قبلا در مطلب چرا اتریوم رشد نمیکند انزل وب اشاره کردیم لایه دوم‌ های اتریوم برای افزایش سرعت تراکنش‌ و کاهش کارمزدها ساخته شده است. امروزه بخش بزرگی از فعالیت‌ های دیفای، بازی‌ های بلاکچینی و NFT روی این شبکه‌ها انجام میشود. در به معرفی این پروژه ها را میپردازیم.

۱- Arbitrum (ARB)

Arbitrum یکی از بزرگ‌ ترین و موفق‌ترین لایه دوم‌های اتریوم است که با استفاده از فناوری Optimistic Rollup فعالیت میکند. این شبکه با هدف کاهش هزینه تراکنش‌ ها، افزایش سرعت پردازش و حفظ امنیت اتریوم توسعه یافته است. Arbitrum با ماشین مجازی اتریوم (EVM) سازگاری کامل دارد و امکان انتقال آسان قراردادهای هوشمند مبتنی بر Solidity را فراهم میکند.

این شبکه دارای یکی از بزرگ‌ ترین اکوسیستم‌های دیفای در میان لایه دوم‌ها است و از برنامه‌های غیرمتمرکز، صرافی‌ های غیرمتمرکز، پروتکل‌ های وام‌دهی، بازی‌ های بلاکچینی و پروژه‌ های NFT پشتیبانی میکند. نقدینگی بالا، جامعه بزرگ توسعه‌دهندگان، پشتیبانی گسترده توسط کیف پول‌ها و صرافی‌ها و امنیت مبتنی بر مکانیزم اثبات تقلب، از مهم‌ترین نقاط قوت Arbitrum هستند.

با وجود مزایای زیاد، این شبکه محدودیت‌ هایی نیز دارد؛ از جمله زمان طولانی‌ تر برداشت مستقیم به شبکه اصلی اتریوم به دلیل مکانیزم Optimistic Rollup و احتمال افزایش هزین ه‌ها در زمان شلوغی شبکه. همچنین توسعه روی آن برای کاربران کاملا تازه‌کار ممکن است نیاز به دانش فنی داشته باشد.

توکن ARB برای حاکمیت شبکه استفاده میشود و به دارندگان آن امکان مشارکت در تصمیم‌ های مربوط به آینده اکوسیستم را میدهد. به دلیل حجم بالای فعالیت، تعداد زیاد پروژه‌ های فعال و جایگاه قوی در بازار، Arbitrum یکی از مهم‌ ترین رقبای لایه دوم اتریوم و یکی از گزینه‌های اصلی برای رشد آینده اکوسیستم اتریوم محسوب میشود.

۲- Base

Base یک شبکه لایه دوم اتریوم است که توسط صرافی Coinbase توسعه یافته و بر پایه فناوری OP Stack ساخته شده است. این شبکه با استفاده از Optimistic Rollup تلاش میکند هزینه تراکنش‌ ها را کاهش دهد و سرعت پردازش را نسبت به شبکه اصلی اتریوم افزایش دهد. پشتیبانی اکوسیستم Coinbase، طراحی ساده و تمرکز بر تجربه کاربری باعث شده Base در مدت کوتاهی رشد قابل‌توجهی در تعداد کاربران و حجم تراکنش‌ها داشته باشد.

یکی از نقاط قوت اصلی Base، ورود آسان کاربران جدید، کارمزد پایین، سرعت مناسب و سازگاری با برنامه‌ های اتریومی است. این شبکه به دلیل ارتباط با Coinbase، توانایی جذب کاربران گسترده‌تری را دارد و میزبان پروژه‌های مختلفی در حوزه دیفای، صرافی‌ های غیرمتمرکز، بازی‌ های بلاکچینی و برنامه‌ های اجتماعی شده است.

با این حال، بیس هم محدودیت‌ هایی از جمله وابستگی نسبی به یک شرکت متمرکز، جدیدتر بودن نسبت به برخی لایه دوم‌های قدیمی‌ تر و نداشتن توکن بومی مستقل برای حاکمیت شبکه دارد. همچنین مانند سایر شبکه‌های مبتنی بر Optimistic Rollup، برداشت استاندارد دارایی به اتریوم اصلی میتواند به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

۳- Optimism (OP)

Optimism هم یکی از قدیمی‌ و معتبرترین لایه دوم‌های اتریوم است که با استفاده از فناوری Optimistic Rollup توسعه یافته و هدف آن افزایش مقیاس‌ پذیری اتریوم، کاهش هزینه تراکنش‌ ها و حفظ امنیت شبکه اصلی است. این پروژه با سازگاری کامل با EVM امکان اجرای قراردادهای هوشمند اتریوم را فراهم میکند و به دلیل سابقه فنی قوی، یکی از پایه‌ های مهم اکوسیستم لایه دوم محسوب میشود.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای Optimism توسعه OP Stack است؛ چارچوبی که به پروژه‌ ها اجازه میدهد شبکه‌ های لایه دوم سازگار با اتریوم ایجاد کنند. بسیاری از شبکه‌های جدید، از جمله Base، از فناوری OP Stack استفاده میکنند و این موضوع باعث شده Optimism نقش مهمی در شکل‌ گیری اکوسیستم Superchain داشته باشد.

از مزایای اصلی Optimism میتوان به امنیت مناسب، جامعه توسعه‌ دهندگان فعال، سازگاری با ابزارهای اتریوم، مستندات فنی قوی و پشتیبانی از پروژه‌ های بزرگ دیفای اشاره کرد. توکن OP نیز برای حاکمیت شبکه و مشارکت کاربران در تصمیم‌های اکوسیستم استفاده میشود.

در مقابل، این شبکه محدودیت‌هایی مانند زمان برداشت طولانی به اتریوم اصلی، رقابت شدید با سایر لایه دوم‌ ها و حجم فعالیت کمتر نسبت به برخی رقبا مانند Arbitrum دارد. با این حال، به دلیل فناوری OP Stack و نقش زیرساختی آن در توسعه شبکه‌ های جدید، Optimism همچنان یکی از مهم‌ ترین پروژه‌ های لایه دوم اتریوم به شمار میرود.

۴- zkSync (ZK)

zkSync یکی از مهم‌ ترین پروژه‌های لایه دوم اتریوم است که بر پایه فناوری ZK-Rollup ساخته شده و هدف آن افزایش سرعت، کاهش هزینه تراکنش‌ ها و حفظ امنیت شبکه اتریوم است. این شبکه با استفاده از اثبات‌ های رمزنگاری Zero-Knowledge (بدون نیاز به دانش فنی)، تراکنش‌ ها را خارج از زنجیره اصلی پردازش کرده و صحت آنها را به اتریوم اثبات میکند.

مهم‌ ترین ویژگی zkSync استفاده از Validity Proof، تراکنش‌ های سریع و ارزان، مقیاس‌پذیری بالا و تلاش برای سازگاری با اکوسیستم اتریوم از طریق فناوری zkEVM است. بسیاری از توسعه‌دهندگان، ZK-Rollup را یکی از مسیرهای مهم آینده برای حل مشکل مقیاس‌پذیری اتریوم میدانند.

از مزایای zkSync میتوان به امنیت بالا، هزینه پایین تراکنش، زمان برداشت کوتاه‌ت ر نسبت به Optimistic Rollup و قابلیت پردازش تعداد زیادی تراکنش اشاره کرد. همچنین توکن ZK برای حاکمیت و مشارکت در اکوسیستم این شبکه استفاده میشود.

با وجود فناوری پیشرفته، zkSync با چالش‌ هایی مانند پیچیدگی فنی بیشتر، توسعه دشوارتر برای برخی برنامه‌ ها و اکوسیستم کوچک‌ تر نسبت به رقبایی مانند Arbitrum و Optimism روبه‌رو است.

مهم‌ ترین محصولات این پروژه شامل zkSync Lite به‌ عنوان نسخه ساده‌تر و zkSync Era به‌عنوان نسخه پیشرفته با پشتیبانی از قراردادهای هوشمند است.

۵- Starknet (STRK)

Starknet از پیشرفته‌ ترین پروژه‌های لایه دوم اتریوم است که توسط تیم StarkWare توسعه یافته و از فناوری zk-STARK برای افزایش مقیاس‌ پذیری و امنیت شبکه استفاده میکند. این شبکه با بهره‌گیری از اثبات‌ های رمزنگاری پیشرفته، امکان پردازش تعداد زیادی تراکنش با هزینه کمتر را فراهم میکند و برای اجرای برنامه‌ های پیچیده و مقیاس بزرگ طراحی شده است.

مهم‌ ترین ویژگی Starknet استفاده از فناوری STARK، مقیاس‌ پذیری بالا، امنیت رمزنگاری قوی و زبان برنامه‌ نویسی اختصاصی Cairo است. توکن STRK نیز برای حاکمیت، مشارکت در اکوسیستم و اهداف مرتبط با توسعه شبکه استفاده میشود.

از مزایای Starknet میتوان به امنیت بالا، سرعت مناسب در تولید اثبات‌ ها، هزینه پایین تراکنش‌ ها، توانایی پردازش محاسبات پیچیده و عدم نیاز به راه اندازی قابل اعتماد (Trusted Setup) اشاره کرد. این ویژگی‌ ها باعث شده Starknet یکی از پروژه‌ های مهم در حوزه ZK-Rollup و آینده مقیاس‌ پذیری اتریوم باشد.

با این حال، استفاده از زبان برنامه‌ن ویسی Cairo به جای Solidity، میتواند برای برخی توسعه‌ دهندگان اتریوم یک مانع یادگیری ایجاد کند. همچنین اکوسیستم Starknet هنوز نسبت به شبکه‌ هایی مانند Arbitrum و Optimism کوچک‌ تر است و برای جذب کاربران و توسعه‌ دهندگان بیشتر نیاز به رشد دارد.

کاربردهای اصلی Starknet شامل بازی‌ های بلاکچینی پیشرفته، برنامه‌ های غیرمتمرکز سنگین، پروژه‌ های دیفای پیچیده و راهکارهای سازمانی است.

۶- Polygon zkEVM

Polygon zkEVM از پروژه‌ های مهم اکوسیستم Polygon است که با ترکیب فناوری ZK-Rollup و سازگاری کامل با EVM، هدف آن افزایش مقیاس‌ پذیری اتریوم و کاهش هزینه تراکنش‌ ها است. این شبکه به توسعه‌د هندگان اجازه میدهد برنامه‌ های ساخته‌ شده برای اتریوم را با تغییرات حداقلی روی یک محیط سریع‌ و ارزان‌ تر اجرا کنند.

مهم‌ ترین ویژگی Polygon zkEVM استفاده از اثبات‌ های Zero-Knowledge، پشتیبانی از قراردادهای هوشمند Solidity و سازگاری با ابزارهای توسعه اتریوم است. این قابلیت باعث میشود مهاجرت پروژه‌ های موجود از شبکه اصلی اتریوم به این لایه دوم ساده‌ تر باشد.

از مزایای Polygon zkEVM میتوان به امنیت بالای فناوری ZK-Rollup، سازگاری مناسب با برنامه‌ های غیر متمرکز اتریوم، پشتیبانی تیم توسعه‌ دهنده Polygon و بهره‌مندی از اکوسیستم گسترده Polygon اشاره کرد. این شبکه برای پروژه‌ هایی مانند صرافی‌ های غیرمتمرکز، پلتفرم‌های NFT، بازی‌ های بلاکچینی و برنامه‌ های سازمانی کاربرد دارد.

با وجود این مزایا، Polygon zkEVM با چالش‌ هایی مانند رقابت شدید با سایر پروژه‌های zkEVM، حجم فعالیت کمتر نسبت به برخی لایه دوم‌ های بزرگ‌تر و پیچیدگی فنی فناوری ZK-Rollup مواجه است.

Polygon zkEVM تلاش میکند تجربه توسعه در اتریوم را حفظ کرده و هم‌ زمان مشکلاتی مانند هزینه بالا و محدودیت مقیاس‌ پذیری را کاهش دهد، به همین دلیل یکی از پروژه‌ های مهم در مسیر توسعه نسل جدید لایه دوم‌های اتریوم محسوب می‌شود.

۷- Scroll

Scroll یکی از پروژه‌ های جدید در حوزه لایه دوم اتریوم است که با استفاده از فناوری zk-Rollup و تمرکز بر سازگاری کامل با EVM توسعه یافته است. هدف اصلی این شبکه، ارائه یک محیط مشابه اتریوم با هزینه کمتر، سرعت بالاتر و حفظ امنیت از طریق اثبات‌ های رمزنگاری است.

مهم‌ ترین ویژگی Scroll استفاده از اثبات‌ های zk-SNARK، پشتیبانی از قراردادهای هوشمند Solidity و تلاش برای ایجاد یک شبکه غیرمتمرکز و سازگار با ابزارهای توسعه اتریوم است. این سازگاری باعث میشود توسعه‌ دهندگان بتوانند برنامه‌ های موجود اتریوم را با تغییرات کمتری به این شبکه منتقل کنند.

از مزایای Scroll میتوان به امنیت بالای فناوری ZK-Rollup، تجربه کاربری ساده، سازگاری بسیار خوب با EVM، مستندات فنی مناسب و امکان استفاده برای برنامه‌هایی مانند پروتکل‌ های وام‌دهی، صرافی‌ های غیرمتمرکز، بازی‌ های بلاکچینی و پروژه‌ های NFT اشاره کرد.

با این حال، Scroll هنوز در مراحل اولیه رشد قرار دارد و در مقایسه با پروژه‌ هایی مانند zkSync و Starknet، اکوسیستم کوچک‌ تر و حجم تراکنش پایین‌ تری دارد. همچنین رقابت شدید در حوزه zkEVM یکی از چالش‌ های اصلی این شبکه محسوب میشود.

نکات مهم در انتخاب لایه دوم

برای انتخاب یک شبکه لایه دوم مناسب باید چند عامل مهم مانند امنیت، هزینه، سرعت، سازگاری و اکوسیستم را بررسی کرد. از نظر امنیت، پروژه‌هایی با سابقه بیشتر و توسعه‌دهندگان معتبر معمولا اعتماد بالاتری دارند. همچنین zk-Rollup با استفاده از اثبات‌ های رمزنگاری امنیت قوی‌ تری ارائه میدهند، در حالی که Optimistic Rollup بر مکانیزم چالش و اثبات تقلب تکیه دارند.

هزینه تراکنش نیز اهمیت زیادی دارد، به‌ خصوص برای استفاده‌ های روزمره، و اگرچه بسیاری از لایه دوم‌ ها کارمزد کمتری نسبت به اتریوم اصلی دارند، اما در زمان شلوغی شبکه ممکن است افزایش پیدا کند.

سرعت پردازش تراکنش‌ ها در اکثر لایه دوم‌ ها بالاست، اما زمان برداشت دارایی به شبکه اصلی اتریوم تفاوت مهمی بین آن‌ها ایجاد میکند و شبکه‌ های مبتنی بر ZK-Rollup معمولا برداشت سریعتری دارند.

سازگاری با EVM، پشتیبانی از ابزارهای توسعه اتریوم و امکان استفاده از Solidity نیز برای جذب توسعه‌ دهندگان اهمیت زیادی دارد. در نهایت، اندازه اکوسیستم، تعداد کاربران، حجم تراکنش‌ ها، نقدینگی و تنوع برنامه‌ های غیرمتمرکز از عوامل تعیین‌ کننده موفقیت یک لایه دوم هستند. بنابراین بهترین انتخاب به نیاز کاربر، نوع استفاده و تعادل بین امنیت، هزینه و کاربرد بستگی دارد.

جمع‌ بندی

لایه دوم‌ های اتریوم نقش مهمی در حل یکی از بزرگ‌ ترین مشکلات این شبکه یعنی هزینه بالا و محدودیت مقیاس‌پ ذیری دارند. پروژه‌هایی مانند Arbitrum، Base و Optimism با استفاده از فناوری Optimistic Rollup توانسته‌ اند بخش بزرگی از فعالیت‌ های اتریوم را به شبکه‌ هایی سریع‌ و ارزان‌تر منتقل کنند، در حالی که پروژه‌هایی مانند zkSync، Starknet، Scroll و Polygon zkEVM با تمرکز بر فناوری ZK-Rollup مسیر متفاوتی را برای افزایش امنیت و کارایی دنبال میکنند.

با وجود تفاوت‌ های فنی، هیچ لایه دومی را نمیتوان به‌ عنوان بهترین گزینه مطلق برای همه کاربران معرفی کرد. انتخاب یک شبکه مناسب به نیاز شما بستگی دارد، برای استفاده از برنامه‌ های دیفای، نقدینگی و تعداد پروژه‌های فعال اهمیت زیادی دارد، در حالی که برای توسعه‌ دهندگان، سازگاری با EVM و ابزارهای توسعه مهم‌تر است.

نظر و پیشنهاد شما؟

به نظر شما در آینده کدام لایه دوم اتریوم میتواند جایگاه بهتری پیدا کند؟ آیا پروژه‌ های قدیمی مانند Arbitrum و Optimism همچنان پیشتاز خواهند ماند یا فناوری‌ های جدیدتر مانند zkSync و Starknet میتوانند سهم بیشتری از بازار را به دست آورند؟ اگر تجربه استفاده از هرکدام از این شبکه‌ها را دارید، نظر خود را درباره سرعت، کارمزد، امنیت و راحتی استفاده با دیگر کاربران به اشتراک بگذارید.